Terrorismebestrijding is een taak van de staat

Het zou voorbarig en ongepast zijn om nu al uitspraken te doen over de concrete gebeurtenissen en de genomen veiligheidsmaatregelen. Het is aan de bevoegde opsporingsinstanties om hierover opheldering te verschaffen. De bvvs mengt zich niet in veronderstellingen of speculaties.

Aangezien voertuigen herhaaldelijk als misdaadmiddel zijn ingezet en wij na dergelijke gebeurtenissen regelmatig talrijke persvragen ontvangen, willen wij ons principiële standpunt over de beveiliging van evenementen uiteenzetten.

Bepaalde evenementen moeten extra worden beveiligd

De daad toont opnieuw aan dat bepaalde evenementen vanwege hun betekenis, hun symbolische waarde of hun risicopositie bijzondere bescherming behoeven. De bescherming tegen terroristische aanslagen en gerichte voertuigaanvallen is een taak van de staat en kan niet worden overgedragen aan organisatoren.

Vanuit het oogpunt van de bvvs ontbreekt het nog steeds grotendeels aan de nodige consequentie bij de ministeries van Binnenlandse Zaken en de politie van de deelstaten. De abstracte dreigingssituatie wordt inmiddels door de bondsminister van Binnenlandse Zaken als hoog ingeschat. Dit alleen al zou aanleiding moeten zijn om de bescherming van kwetsbare evenementen hoger op de agenda te zetten, niet alleen wat betreft de beveiliging van de toegangswegen. Hiervoor hebben de politiediensten duidelijke bevoegdheden, uniforme beoordelingscriteria en concrete instructies nodig.

De beveiliging van de toegangswegen moet door de staat worden geïnitieerd en professioneel worden gepland

Verschillende juridische adviezen wijzen de afweer tegen terroristische dreigingen toe aan de staat. Ook bondskanselier Friedrich Merz heeft verklaard dat de bescherming van evenementen tegen terroristische dreigingen onder de verantwoordelijkheid van de staat valt. In de praktijk van de deelstaten is deze houding tot nu toe echter nauwelijks doorgedrongen; de deelstaat Berlijn vormt hier een positieve uitzondering.

Of maatregelen ter beveiliging van de toegangswegen noodzakelijk zijn, moet worden vastgesteld op basis van een vakkundig onderbouwde risicoanalyse. De beoordeling van een terroristische dreiging is in de eerste plaats een taak van de politie en de veiligheidsdiensten. Organisatoren en gespecialiseerde planners kunnen daarbij hun kennis van het evenement, de lokale omstandigheden en de operationele processen inbrengen, maar kunnen de risicobeoordeling door de overheid niet vervangen.

„Gekwalificeerde gespecialiseerde planners kunnen in vele stappen ondersteuning bieden – van de analyse van de lokale omstandigheden en de ontwikkeling van geschikte maatregelen tot het opstellen van een toegangsbeveiligingsconcept. De verantwoordelijkheid voor deze planning en de financiering van de daaruit voortvloeiende maatregelen moet echter bij de overheidsinstanties liggen”, legt Dennis Eichenbrenner, voorzitter van de bvvs, uit.

Momenteel worden in veel deelstaten de risicobeoordeling, planning, organisatie en financiering vaak grotendeels aan de organisatoren overgedragen. Deze beschikken echter noch over de benodigde politie- en inlichtingeninformatie, noch over de overheidsbevoegdheden om terroristische dreigingen definitief te kunnen beoordelen en af te wenden. De ministers van Binnenlandse Zaken van de deelstaten worden daarom opgeroepen hun verantwoordelijkheid te nemen en overal betrouwbare structuren op te zetten.

Enkele barrières vormen nog geen toegangsbeveiligingsconcept

De noodzakelijke maatregelen moeten professioneel worden gepland en worden vastgelegd in een afgestemd toegangsbeveiligingsconcept. Hierbij moet met name rekening worden gehouden met de beveiligingsdoelstellingen, de lokale omstandigheden, de prestaties van de ingezette systemen en de eisen van politie, brandweer, reddingsdiensten, evenementenlogistiek en omwonenden. Algemene eisen voor barrières of op korte termijn opgezette individuele oplossingen zorgen niet automatisch voor meer veiligheid. Onvoldoende geplande maatregelen kunnen juist nieuwe gevaren veroorzaken – bijvoorbeeld door belemmerde vlucht- en reddingswegen of vertraagde toegang voor hulpdiensten.

Vakbekwaamheid in plaats van formele certificaten

Toegangsbeveiligingsconcepten moeten worden opgesteld door deskundigen die beschikken over de nodige kennis en praktische ervaring. Daar hoort ook gedegen kennis van evenementenveiligheid bij.

„De kwaliteit van een toegangsbeveiligingsconcept wordt niet afgemeten aan de benaming van een certificaat, maar aan de aantoonbare vakkennis en deskundigheid van de ontwerper. Er bestaat hiervoor geen algemeen voorgeschreven minimumkwalificatie, speciale vergunning of verplichte internationale certificering”, legt Daniel Schlatter, jurist bij de bvvs, uit.

Gegevensbescherming mag noodzakelijke veiligheidsmaatregelen niet in de weg staan

Kwesties op het gebied van gegevensbescherming mogen niet zonder meer als reden dienen om af te zien van een noodzakelijke uitwisseling van informatie tussen overheidsinstanties en betrokken partijen of van noodzakelijke controles van personen in veiligheidsrelevante functies.

Dergelijke maatregelen vereisen een solide rechtsgrondslag en moeten noodzakelijk, doelgericht en evenredig zijn. Als er geen duidelijke rechtsgrondslagen zijn voor een noodzakelijke informatie-uitwisseling of passende personeelscontroles, worden de federale overheid en de deelstaten opgeroepen deze te creëren.

Geen absolute veiligheid – maar vermijdbare hiaten

Een honderdprocentige beveiliging van evenementen is niet mogelijk. Toch bestaan er lacunes in de taakuitvoering van de ministeries van Binnenlandse Zaken en de politie. Er zijn landelijk traceerbare procedures, duidelijke verantwoordelijkheden en een betrouwbare samenwerking tussen veiligheidsinstanties, gemeenten, organisatoren en gespecialiseerde planners nodig.

Organisatoren dragen de verantwoordelijkheid voor de veilige organisatie en uitvoering van hun evenementen. De bescherming tegen terrorisme kan en mag echter niet hun taak zijn.

Namens de Bundesverband Veranstaltungssicherheit e.V.

Dennis Eichenbrenner, voorzitter